Bij VrijFormaat doen we van alles. We ontwerpen, tekenen, schilderen, borduren, naaien, prutsen, gutsen en drukken. Vooral dat laatste is de afgelopen jaren een zeer geliefde bezigheid.
Een aantal jaar geleden hebben we onze eerste risograaf gekocht en dat is een van de beste beslissingen die we als ontwerpers gemaakt hebben. Inmiddels staat er een grotere machine in de studio en we worden nog altijd blij als ie aangaat.
Riso
Riso of risografie is een duurzame stencildruktechniek1. En hoewel de gebruikte machine op het eerste gezicht meer lijkt op een kopieermachine dan op de ouderwetse stencilmachines, is het drukprocedé van deze digitale duplicator toch heus vergelijkbaar.
Net als zeefdrukken is risografie een doordruktechniek waarbij gewerkt wordt met aparte kleurlagen. Het resultaat doet qua sfeer ook wel een beetje denken aan zeefdruk. Maar bij deze techniek maak je voor elke laag geen aparte zeef, maar een stencil, een zogeheten master, waar de inkt doorheen geperst wordt. De gebruikte inkten, op basis van plantaardige soja- of rijstolie, zijn semi-transparant, wat een eindeloze reeks aan mogelijke kleurschakeringen en mengeffecten oplevert.
Elke kleur heeft een eigen verwisselbare ‘drum’ en de kleuren worden zoals gezegd afzonderlijk van elkaar gedrukt, laag over laag. In theorie zouden die lagen, met de juiste instellingen, keurig over elkaar moeten vallen. Maar elke risomachine en elke drum heeft zo zijn eigen nukken, afwijkingen en gevoeligheden die regelmatig zorgen voor onverwachte of soms ongewilde effecten. Maar tevens zijn het juist deze kleine imperfecties die, in combinatie met de intense kleurmogelijkheden, de risoprints hun charmante en eigen karakter geven.
1 Riso is een merknaam. Digitale duplicator is dus eigenlijk een betere term, of in ieder geval neutraler. Maar los van het feit dat wij zelf ook daadwerkelijk drukken op een machine van Riso, zijn de woorden riso en risoprint dusdanig ingeburgerd en zelfs ‘verwerkwoord’ tot risodrukken, dat dit de termen zijn die wij zelf ook het meest gebruiken.
Zeefdrukken
Een andere druktechniek die we erg leuk vinden is zeefdrukken. Dit doen we niet in onze studio, maar bij Kapitaal Utrecht.
Eens in de zoveel tijd kiezen we ontwerpen uit de VrijFormaat collecties en passen die dusdanig aan dat ze gezeefdrukt kunnen worden. Meestal gaan we zeefdrukken als we groter willen dan we kunnen op onze risomachine, die kan maximaal A3-formaat. Maar we hebben ook al wel eens A6-jes gedrukt op dik karton. Op stof drukken lijkt ons ook erg leuk, dus dat gaat er vast nog wel van komen.
De zeefdrukken maken we in kleine oplages, en worden genummerd en gesigneerd.
Van sommige zeefdrukken zijn ook een aantal B-keuzes beschikbaar, deze zijn niet genummerd en niet gesigneerd, maar voorzien van een kleine stempel met ‘OOPS’.
Overige analoge druksels
Naast riso- en zeefdrukken experimenteren we graag met andere druktechnieken, zoals linoprint, tetrapak ets, blokdruk en monoprint. Een deel hiervan vind je in ons portfolio onder overige druksels.
Maar kijk ook eens op evisch.nl, dat is de eigen site van Esther. Zij is helemaal weg van linodrukken en gutst zich de laatste tijd gestaag door een flinke stapel linoleum. Ze maakt afdrukken in 1 kleur, maar ook reductieprints met meerdere lagen.
Digitaal drukwerk
Van een deel van ons artwork laten we reproducties maken door andere drukkers. We hebben bijvoorbeeld grote canvasposters laten maken van borduursels uit de serie Growing en tekeningen uit de Weird & Wonderful collectie. We scannen het originele werk op hoge resolutie, laten het printen op canvas en hebben ons eigen systeem ontwikkeld om er hardhouten latten aan te bevestigen.
Een groeiend deel van ons werk is ook verkrijgbaar als ansichtkaart. Zoals bijvoorbeeld reproducties van risoprints uit de series Utrecht en Vogels. Maar we hebben ook kaarten met borduursels, tekeningen en schilderwerk.
Je vind de kaarten en posters terug in ons portfolio.
Nog meer?
We hebben van alles kant en klaar, maar mocht je bij het grasduinen door deze site ontwerpen gezien hebben waar je graag iets mee zou willen, laat het weten. Een grote poster, een luxe Giclée artprint of wellicht iets heel anders. We beloven niets, maar we kunnen altijd kijken wat er mogelijk is!